Thứ 504242014

Cập nhật01:18:53 AM

Đàm Thận Huy (1463–1528)

Đàm Thận Huy (1463–1528), là Danh thần đời Lê Thánh Tông, hiệu Mặc Trai, quê làng Ông Mặc, huyện Đông Ngạn, tỉnh Bắc Ninh, nay là xã Hương Mạc, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh.

Năm Canh Tuất 1490, ông đỗ tam giáp tiến sĩ, lúc 27 tuổi, làm Hiệu thảo ở viện Hàn lâm rồi thăng Thượng thư bộ Hình, Hàn Lâm viện thị độc có chân trong Tao Đàn nhị thập bát tú đời Lê Thánh Tông.

Năm Canh Ngọ 1510, ông làm chánh sứ sang nhà Minh, khi về được thăng Thượng thư bộ Lại, truy Chiêu văn quân tứ lâm cuộc. Rồi được liệt vào hàng kiệt tiết dực vận Tán trị công thần, gia phong Thiếu bảo, Nhập thị Kinh diên, tước Lâm Xuyên Bá.

Khi Mạc Đăng Dung dấy lên, ông cùng Nghiêm Bá Ký, Nguyễn Hữu Nghiêm vâng mật chiếu Lê Chiêu Tông đem quân Bắc Giang về đánh, nhưng thế không địch nổi, thua giặc ở sông Tây Kiều thuộc huyện Đông Ngạn, ông chạy vào núi An Sơn, uống thuốc độc chết.

Sau, được truy phong Thượng đẳng phúc thần, lập đền thờ tại xã Ông Mặc quê ông.

Ông chết còn để lại bộ Mặc trai thi tập.

Em ông là Đàm Thận Giản, cháu ông là Đàm Cư đều nổi tiếng tiết nghĩa.

Chính Mạc Đăng Dung khi nghe ông tử tiết cũng tỏ lòng kính trọng truy tặng ông tước Hầu.

Ông cũng là thầy dạy của trạng nguyên Nguyễn Giản Thanh. Có chuyện kể rằng: Một hôm đang dạy học ở trường, Ðàm Thận Huy vừa giảng bài song thì trời sập mưa, học trò đều phải ngồi lại. Ông Huy nhân thấy vậy, bèn ra một câu đối để học trò cùng đối cho vui:

Vũ vô kiềm toả năng lưu khách.

Nghĩa là: Mưa không có then khoá mà giữ được khách.

Nguyễn Giản Thanh đối ngay rằng:

Sắc bất ba đào dị nịch nhân.

Nghĩa là: Sắc đẹp chẳng phải sóng gió mà làm đắm đuối người ta.

Ông Huy xem xong khen rằng: "Câu đối này hay lắm, giọng văn này có thể đỗ Trạng được, nhưng sau tất mê đắm vào vòng sắc dục làm hại lây đến sự nghiệp!".

Tiếp đó, một người học trò tên là Nguyễn Chiêu Huấn lại đối:

Nguyệt hữu loan cung bất xạ nhân.

Nghĩa là: Mặt trăng giống cái cung mà chẳng bắn ai.

Ông Huy phê: "Câu này kém sắc sảo, không hay bằng câu kia, nhưng tỏ ra khí chất hiền hoà, sau này sẽ làm nên, cuộc sống sẽ chu toàn!"

Sau đó, lại có một người học trò khác đối rằng:

Phân bất uy quyền dị sử nhân.

Nghĩa là: Phân cứt chẳng uy quyền gì mà dễ sai khiến người.

Ông Huy phê: "Sau giàu sang nhưng là hạng bỉ lậu!"

Qủa nhiên, mấy năm sau, Nguyễn Giản Thanh thi đỗ thủ khoa, rồi đỗ Trạng Nguyên đời Vua Lê Uy Mục (1508), làm quan lễ bộ Thượng thư, nhưng vì say đắm cô gái đẹp ở kinh thành mà đến ô danh bại giá. Còn Chiêu Huấn chỉ đỗ Bảng Nhãn nhưng làm quan và sống yên ổn, không xảy ra chuyện gì cả. Riêng người học trò kia sau cũng vào bậc hào phú trong vùng, nhưng ai cũng chê là hạng thô lỗ, bỉ ổi.

Bình luận (0)

Tối đa 500 ký tự

Cancel or