Thứ 404232014

Cập nhật01:18:53 AM

Đền Sái - Lễ Hội Đền Sái

Đông Anh, ngoại thành Hà Nội, nơi còn dấu vết của tòa thành cổ do An Dương Vương xây dựng, ngoài hội đền Cổ Loa còn có nhiều lễ hội khác liên quan đến truyền thuyết lịch sử này. Trong đó, hội đền Sái ở thôn Thụy Lâm tổ chức vào các ngày 11 và 12 tháng giêng hằng năm nhằm mô tả nghi lễ rước vua và quan quân về bái yết đức Huyền Thiên Trấn Vũ là một lễ hội có quy mô lớn.

Ai về qua huyện Đông Anh

Ghé xem phong cảnh Loa Thành Thục Vương

Câu ca dao đó nhắc chúng ta nhớ tới Cổ Loa cùng với hội đền Cổ Loa rất nổi tiếng vào ngày 6 tháng giêng hằng năm. Hội đền Cổ Loa chính là sự tưởng nhớ đến công lao to lớn của An Dương Vương trong việc lập nước an dân. Ngoài hội đền Cổ Loa, ở Đông Anh còn có nhiều lễ hội khác có liên quan đến An Dương Vương, trong đó phải kể đến hội đền Sái ở thôn Thụy Lâm, tổ chức vào hai ngày 11 và 12 tháng giêng hằng năm.
Theo người xưa kể lại thì đền Sái hiện nay là do vua Thục thầm cảm ơn công đức của Huyền Thiên Trấn Vũ - người đã giáng lâm trừ ma diệt tà giúp nhân dân phía Bắc tránh được tai họa lại có thể yên tâm làm ăn - đã xây đền thờ và đặt tên là Kim Thyết Cung. Hàng năm cứ vào độ xuân về, vua lại cùng quan quân về bái kiến. Về sau thấy việc đi lại làm hao phí của cải của dân nên đã giao lại cho nhân dân toàn quyền thi hành nghi lễ thiên tử. Người dân được phép xưng quan tướng để thực hiện các nghi lễ. Từ đó trở đi lễ rước vua giả trở thành tậo tục và là sự mong ngóng của nhân dân mỗi độ xuân về.

Ngày 12 chính là ngày hội chính. Vua giả khăn áo chỉnh tề, đội mũ cửu long đi hài ngồi kiệu do các trai trang khoẻ mạnh trong làng rước ra đình. Tiếng chiêng, tiếng trống, tiếng nhạc làm tăng thêm bầu không khí của ngày hội. Lến đến đình vua làm nghi lễ tế lễ rồi sau đó dự tiệc. Tiệc tan, chúa vào yết kiến vua theo đúng nghi lễ truyền thống. Chúa phải đi bộ đúng 3 vòng quan đinh mới được phép vào yết kiến. Cùng lúc đó các vị quan mang theo đầu gà tượng trưng vào. Sau đó quan trấn thủ vào yết kiến, nhận lệnh trông thành để vua xa giá. Lễ rước bắt đầu với việc đi đầu là cờ mao tuyết để dẹp tan yêu khí cho đám rước đi an toàn. Tham dự lễ hội tại đền Sái người dân còn được xem lại các tích như Tích Rùa Vàng, tích giết Gà Trắng...

Người ta thường biết đến hội đền Sái vì tính chất độc đáo và quy mô của nó. Đó là lễ rước vua về đền cùng quan quân bái yết đức Huyền Thiên Trấn Vũ, trong đó có đầy đủ vua và các quan (do nhân dân đóng giả) ngồi trên ngai chứ không chỉ là lễ rước kiệu như ở một số lễ hội thường thấy. Người xem hội thường bị thu hút bởi sự độc đáo này vì không phải ai cũng biết đến sự tích sâu xa của nó.

Đền Sái ở trên một quả đồi thuộc xã Thuỵ Lâm, huyện Đông Anh, cách di tích Cổ Loa khoảng 5 km về phía bắc. Di tích gắn liền với việc xây thành Cổ Loa của An Dương Vương. Theo truyền thuyết, khi vua Thục đắp thành Cổ Loa, có bạch kê tinh ở Thất Diệu Sơn (núi Sái) quấy phá. Nhờ có thần Kim Quy giúp, thành ốc được xây xong. Để tưởng nhớ công tích đó, Thục An Dương Vương lập đền thờ Huyền Thiên trên núi Thất Diệu.

Ngôi đền dựng trên toà núi đất nổi giữa cánh đồng. Các công trình kiến trúc kế tiếp nhau từ lưng chừng núi lên đỉnh. Dưới cùng là ngũ môn đồ sộ, tiếp đến gác chuông ba gian hai chái, sau đến đền kính thiên, tiền tế, bái đường và hậu cung. Các công trình kiến trúc có niên đại cuối Lê, đầu Nguyễn. Cổ nhất là hậu cung, nền nhà lát bằng nhiều viên gạch có trang trí nổi hình rồng, vật liệu kiến trúc tiêu biểu của thời Lê. Quanh đền còn có "Tiên Tỉnh", "Tiên Trì", "Mã Tích Tiên Đề", "Thạch Sùng". Hiện nay, đền Sái còn lưu giữ nhiều pho tượng cổ, sáu tấm bia đá, cây hương đá dựng từ đời Lê Chính Hoà.

Công việc chuẩn bị cho lễ hội được tiến hành rất sớm. Từ ngày 5 tháng giêng, dân làng đã lo sửa đường sá để đón vua về. Ngày mùng 6, dân làng ra đình cắm chỗ dựng dinh cho vua, chúa và các quan. Theo lệ làng những con vật dùng cho lễ hội như lợn, trâu phải được nuôi ở nơi sạch sẽ, chăm nom cẩn thận và được làng giao cho một số hộ nuôi từ trong năm. Ngày mùng 9, dân làng làm bánh dày tiến vua để làm cỗ thí, gọi là bánh tét. Ngày mùng 10, làng cho giết lợn, trâu để khao dân. Việc chọn người đóng giả vua chúa cũng rất được coi trọng. Làng quy định đàn ông trong làng khi đến tuổi 55, vào ngày mùng 8 tết phải sửa hai mâm cỗ một mâm dâng lên đền Sái, một mâm cúng Thành hoàng làng. Sau đó, những người này được gọi là quan Thượng Thính. Đến 60 tuổi, họ mới được đóng quan tứ trụ, gồm 4 vị: Trấn Thủ, Đề Lĩnh, Tán Lý, Tự Vệ. Sau bốn năm đóng quan mới được đóng chúa. Người được chọn đóng vua phải là người khỏe mạnh được nhân dân tín nhiệm. Dòng họ nào có người được chọn đóng vua thì rất phấn khởi, tự hào. Trước đây người đóng vai vua chúa phải tự sắm quần áo, mũ hia. Vai vua được làng cấp cho ba mẫu ruộng, chúa được cấp một mẫu để lấy hoa lợi chi phí cho công việc này. Ngày nay, những chi phí đó đều do ban tổ chức lễ hội lo và các nghi thức cũng đơn giản hơn nhiều so với trước.

Vào ngày chính hội, đám rước được tổ chức long trọng, có đông đảo nhân dân tham gia. Vua mặc áo cân đai, đội mũ cửu long, đi hài, ngồi trên kiệu do các trai tráng khỏe mạnh trong dòng họ rước ra đình cùng với kiệu chúa và võng các quan. Sau khi vua chúa đã yên vị thì yến tiệc được bày ra. Tiệc tan, chúa vào yết kiến vua theo đúng nghi lễ truyền thống. Chúa phải đi bộ đúng ba vòng quanh đình mới được vào yết kiến. Cùng lúc này diễn ra lễ mừng tựa diễn lại tích Rùa Vàng báo cho vua biết Bạch Kê Tinh đã bị tiêu diệt. Sau đó vua lên kiệu để bắt đầu xa giá. Đám rước đi trong tiếng nhạc của phường bát âm và tiếng chiêng trống trầm hùng trang nghiêm mà vẫn nhộn nhịp tưng bừng. Khi đến cánh đồng Chầu, vua làm lễ bái vọng đức thánh Huyền Thiên trên đền Sái rồi cùng các quan trở về đình. Trong thời gian diễn ra lễ hội còn có nhiều hoạt động khác diễn ra như hát tuồng, diễn trò đều dựa vào các tích có liên quan đến việc xây thành của vua An Dương Vương. Bên cạnh đó là các hoạt động như vật cổ truyền, hát dân ca, thi chọi gà.

Như vậy, bên cạnh hội đền Cổ Loa, hội đền Sái cũng là một hoạt động có quy mô lớn tưởng nhớ đến vua An Dương Vương và công đức của ông. Ngày nay, việc tổ chức một cách long trọng, trang nghiêm những hoạt động như lễ rước vua ở đền Sái là rất cần thiết, giúp cho thế hệ sau hiểu rõ hơn về phần lịch sử đã trở thành huyền thoại của nước nhà, đồng thời góp phần khẳng định và tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc.

Tổng hợp

Bình luận (0)

Tối đa 500 ký tự

Cancel or